به گزارش وبسایت هوش ساختمان، ایده تشکیل ستادهای توسعه منطقهای در استانها، که در حال حاضر در لیست برنامههای مهم دولت و وزارت اقتصاد قرار دارد، میتواند یکی از عمیقترین اصلاحات ساختاری سالهای اخیر در حوزه حکمرانی توسعه باشد.
هدف از تشکیل این ستادها شناخت دقیق ظرفیتها، محدودیتها و مزیتهای رقابتی هر استان و طراحی برنامههای عملیاتی برای جهش اقتصادی متوازن است. این رویکرد که بسیاری از کارشناسان آن را «گام ضروری برای خروج از توسعه نامتوازن» توصیف میکنند، تلاش دارد تا چرخه معیوب توسعه را قطع کند و پایههای یک مدل جدید برنامهریزی منطقهای را بنیان نهند.
تمرکززدایی هوشمند، بخشی از برنامههای جدید وزارت اقتصاد است. این ساختار جدید در هر استان بهعنوان بازوی تخصصی تحلیل دادهها، طراحی پروژهها و نظارت بر روند توسعه عمل میکند. اهمیت این ساختار در آن است که تصمیمگیری را از سطح ملی به سطح استانی منتقل میکند. این انتقال موجب افزایش سرعت اجرا و تدوین برنامهها بر اساس شناخت واقعی شرایط محلی میشود.
محمدرضا طالبلو، کارشناس اقتصاد و عضو هیئت علمی دانشگاه، معتقد است که بخش عمدهای از ناکارآمدی توسعه در ایران ناشی از تمرکز بیش از حد تصمیمگیریها در مرکز است. طرح ستادهای توسعه، اگر اختیارات لازم را داشته باشد، میتواند این مشکل ساختاری را حل کند و سیاستگذاری را از حالت کلی و فرمایشی به سمت برنامهریزی مبتنی بر داده سوق دهد.
به گفته طالبلو، بسیاری از کشورهایی که توسعه منطقهای موفق داشتهاند، مانند ترکیه، مالزی و برخی ایالتهای هند، زمانی به موفقیت رسیدند که اجازه دادند تصمیمات کلیدی در همان منطقه اتخاذ شود. او تأکید میکند که این طرح میتواند نقطه شروع یک تحول جدی باشد، به شرط آنکه نقش ستادها به مشاوره محدود نشود و اختیار اجرا و هماهنگی میان دستگاهها به آنها سپرده شود.
مزایای اصلی طرح شامل عدالت اقتصادی و کاهش نابرابری میان مناطق مختلف کشور است. طرح جدید با تأکید بر تحلیل دادههای منطقهای، قرار است ظرفیتهای پنهان و بالفعل هر استان را شناسایی کند و منابع توسعهای را بر پایه این ظرفیتها تخصیص دهد. این رویکرد علاوه بر افزایش کارآمدی، موجب توزیع عادلانهتر منابع نیز میشود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که افزایش سرعت اجرا و کاهش بروکراسی مرکز استان، تخصیص بهینه منابع بر اساس مزیتهای محلی بهجای سیاستهای یکسانساز، ایجاد اشتغال پایدار و هدفمند بر اساس ظرفیتهای منطقهای، تقویت نقش بخش خصوصی در توسعه و افزایش جذابیت سرمایهگذاری محلی، تمرکززدایی واقعی و افزایش اختیار مدیریتی استانداریها و دستگاههای استانی، افزایش شفافیت از طریق گزارشدهی مستمر ستادهای توسعه به افکار عمومی، کاهش اتلاف منابع و مدیریت دقیقتر پروژههای عمرانی و اقتصادی از جمله مزایای این طرح است.
موفیت طرح مشروط به چند الزام اساسی است. مهمترین شرط موفقیت را «اختیارات اجرایی» میدانند و میگویند اگر ستادها فقط نقش مشورتی داشته باشند، هیچ تغییری رخ نمیدهد. همچنین ضروری است «تأمین مالی پایدار» وجود داشته باشد و استانها از مدل بودجهریزی مبتنی بر عملکرد استفاده کنند. همچنین لازم است «شفافیت» وجود داشته باشد و گزارشهای دورهای از وضعیت پروژهها، میزان پیشرفت، هزینهکرد منابع و نتایج اقدامات ارائه شود.
در نهایت، باید به نقش «هماهنگی نهادی» اشاره کرد. در بسیاری از استانها، مشکل اصلی نه کمبود منابع بلکه نبود هماهنگی میان دستگاهها، موازیکاری و کندی تصمیمات است. ستادهای توسعه اگر بتوانند این گره اداری را باز کنند، یکی از بزرگترین موانع توسعه برطرف خواهد شد.
منبع: مهر نیوز
